Sağlamlıqla bağlı məhsullar arasında ən çox qarışdırılan anlayışlardan biri dərmanlar və bioloji aktiv əlavələrdir (BAA). Hər iki məhsul apteklərdə satılsa da, onların təyinatı, təsiri və istifadə qaydaları tamamilə fərqlidir. Bu fərqi bilmək sağlamlığımız üçün son dərəcə vacibdir.
Dərman nədir?
Dərman — xəstəliklərin müalicəsi, qarşısının alınması və ya diaqnostikası üçün istifadə olunan, təsiri elmi və klinik tədqiqatlarla sübut edilmiş preparatdır.
Dərmanların əsas xüsusiyyətləri:
-
Klinik sınaqlardan keçmiş olur
-
Dəqiq təsir mexanizmi mövcuddur
-
Dozası, istifadə qaydası və əks-göstərişləri aydın şəkildə göstərilir
-
Həkim resepti ilə və ya reseptsiz satıla bilər
-
Yan təsirləri və qarşılıqlı təsirləri rəsmi şəkildə sənədləşdirilir
Vacib qeyd: Dərmanlar düzgün istifadə edilmədikdə sağlamlıq üçün risk yarada bilər. Buna görə həkim və ya əczaçı məsləhəti əsasdır.
Bioloji aktiv əlavə (BAA) nədir?
Bioloji aktiv əlavələr — qida rasionunu tamamlayan, orqanizmi müəyyən vitamin, mineral və ya faydalı maddələrlə dəstəkləyən məhsullardır.
BAA-ların xüsusiyyətləri:
-
Xəstəlik müalicə etmir
-
Qida əlavəsi statusu daşıyır
-
Dərman kimi klinik sınaqlardan keçmək məcburiyyətində deyil
-
Profilaktik və dəstəkləyici məqsədlə istifadə olunur
-
Uzunmüddətli və nəzarətsiz istifadəsi riskli ola bilər
Məsələn: Vitaminlər, minerallar, omeqa-3, bitki tərkibli əlavələr BAA hesab olunur.
Əsas fərqlər nələrdir?
| Müqayisə meyarı | Dərman | Bioloji aktiv əlavə |
|---|---|---|
| Məqsəd | Müalicə və profilaktika | Dəstək və tamamlayıcı |
| Klinik sübut | Var | Məhdud və ya yoxdur |
| Resept | Ola bilər | Adətən reseptsiz |
| Təsir gücü | Güclü və konkret | Zəif və dolayı |
| Nəzarət səviyyəsi | Yüksək | Daha az |
Hansını nə zaman seçməliyik?
-
Xəstəlik və simptom varsa → həkimə müraciət edilməli, dərman təyin olunmalıdır
-
Vitamin çatışmazlığı və ya ümumi zəiflik varsa → həkim və ya əczaçı məsləhəti ilə BAA istifadə oluna bilər
-
Özbaşına qərar vermək hər iki halda risklidir
